Sweelinckorkest musiceert in radiohoorspel!

Sweelinckorkest musiceert in radiohoorspel!

Trots delen wij u mee dat het Sweelinckorkest is gevraagd te participeren aan een radiohoorspel dat wordt mogelijk gemaakt door Palentino Media Productions. Het hoorspel is genaamd ”Geen noot is onschuldig – Het leven van Frieda Belinfante”. Het Sweelinckorkest zal een aantal prachtige muziekstukken inspelen die samenvallen met het vertelde verhaal. Dit verhaal gaat over het leven van een bijzondere vrouwelijke dirigente onder wie het Sweelinckorkest een lange tijd geleden heeft mogen spelen. Het hoorspel is van maart tot en met 4 mei te horen op Radio 4.

Wie was Frieda Belinfante (1904-1995)?

belinfantefriedaFrieda Belinfante was een celliste van half-Joodse afkomst, actief in het verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog en de eerste vrouwelijke dirigente die een professioneel orkest leidde. Daarnaast was zij lesbienne avant la lettre. Vanaf haar zestiende had zij zeven jaar een relatie met componiste Henriette Bosmans, waarna zij kortstondig getrouwd is geweest met fluitist Jo Feltkamp. Daarna heeft zij haar leven lang relaties gehad met (veelal getrouwde) vrouwen.

Toen Frieda Belinfante in 1904 geboren werd, had niemand haar bijzonder levensloop kunnen verwachten. Haar vader was immers de Joods-Amsterdamse pianist en muziekschooleigenaar Aron Belinfante en had haar leven al snel uitgestippeld: Zijn derde dochter moest professioneel celliste worden. Hij kleurde haar leven met klassieke muziek en besloot dat ze op haar negende met cellolessen kon beginnen. Ondanks dat hiermee het startsein werd gegeven voor een leven dat in het teken van muziek zou staan, werd Frieda nooit de professionele celliste die haar vader voor ogen had gehad. Ze bleef weliswaar altijd verknocht aan haar cello, maar keek verder en richtte zich toen ze begin dertig was – hoe ongebruikelijk dat voor die tijd ook was – op het dirigeren van een orkest. Ze bleek talent te hebben en won zelfs een internationaal dirigentenconcours in Zwitserland onder leiding van Hermann Scherchen.

Haar muzikale carrière als Nederlands’ eerste vrouwelijke dirigente nam echter een onverwachte wending, toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak en alle muzikanten zich moesten aanmelden bij de Kultuurkamer. Ze weigerde zich – als half-Joodse dirigente van een orkest met veel Joodse musici – te conformeren aan de regels van de Duitsers en besloot het tegenovergestelde te doen door te stoppen met het maken van muziek en zich aan te sluiten bij het kunstenaarsverzet. Ze bleek meester in het vervalsen van persoonsbewijzen en bedacht onder andere samen met Willem Arondéus, Gerrit van der Veen en Willem Sandberg de aanslag op het Amsterdamse Bevolkingsregister met als doel alle bronkaarten van persoonsbewijzen te vernietigen. De aanslag lukte en zou de geschiedenis ingaan als een van de belangrijkste verzetsdaden, maar betekende ook dat Frieda moest onderduiken. Ze begaf zich alleen nog op straat vermomd als man en vluchtte uiteindelijk onder barre omstandigheden naar Zwitserland, waar ze de status van politiek vluchteling kreeg. In Nederland werden haar verzetsvrienden ondertussen opgepakt en gefusilleerd.

Toen Frieda kort na de oorlog naar Nederland terugkeerde, trof zij een verslagen land aan en besloot zij – gedesillusioneerd door het naoorlogse culturele klimaat – te emigreren naar Californië. Hier blies zij nieuw leven in haar muzikale carrière door aan de slag te gaan als celliste in de orkesten van de filmstudio’s van Hollywood en in 1954 dirigente te worden van het door haar zelf opgerichte Orange County Philharmonic Orchestra. De successen van dit orkest bleken groot en ze werd een graag geziene societyfiguur in Californië.